Maluleke

Kusuka e Wikipedia
Tlulela eka: Xikomba-ndlela, Lava
Maluleke
Van'wanati
"Vadyi va bhangu"
Mapeleto Maluleke; Maluleka; Maluleque.
Afrika Dzonga Mhinga · Elim · Xikundu · Xigalu · Nkuri · Xikhumba  · Matsilele · Mapayi  · malamulele
Muzambhiki Magude · Chokwe · Hokwe · Maputo
Swazini Mbuzini · Malelane · Kanyamazane ·
Zimbabwe N`wanedzi · Xikombedzi · Gezani · Malipati · [[]] · Gezani · Malipati
Ntlawa wa rixaka N'walungu

Va ka Maluleke i Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, Mozambique, kusuhi ni lwandle (Nyembani), ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona loko ku fika Soshangana. Va luleka va ta a vupela dyambu bya Mozambique, va tshama va longoloka na nambu wa Limpopo va hlota ti ndlopfu va xavisa timhondzo.

Nxaxamelo lowu tiviwaka wa vakwokwa-wa vakwokwani vaka Maluleke wu sungula eka Maxakadzi ivi wu ta haleno.

Xiphato xa muti[Lulamisa | edit source]

Maluleke
Va ka xinyela babeni
Maciba ya tihuku ya lema rihlelo
Va ka mafula hi xivuri
Va tshika nyundzu
Hi va N’wanati, hi vadyi va bangu. Loko va ku:'N'wanati,' 'Mayeke'

Lexi hi xona xiphato lexi tivekaka xa muti lowu. Kuni ku hambana-nyana eka swi mutana swa ka Maluleke loko swiri karhi swi thopa xivongo lexi, kambe hinkwaswo swo thlelela eka Maxadzi.

Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]

Matimu lawa aya helelanga ya ta tatisiwa hi ku ya ka nkarhi.

Kokwana kumbe tatana lonkulu I Xixangaxivi, kumbe Xixangaxile.

Va ka Maluleke I Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, ka Gaza, kusuhi ni lwandle. Ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona (va luleka), ku sala Mbingwana, a veleka Xipenenyana. Van’wana va ri hi yona hosi leyikulu ya va ka Maluleke. Kutani van’wana va ta a Transvaal, va kuma Vanyayi (va ka Baloyi).

Va ka Maluleke I vamakwavo na va ka Makwakwa. Khale a va akile Ebileni, xikarhi ka Vembe na Xengana. Va ka Sono vona a va akile n’walungwini wa Nkolwana-Benjana, ku ya fika aNkumeni. Loko va hambana na va ka Makwakwa, va ka Maluleke va lulama na Vembe (Limpopo river, va hlota tindlopfu, va fika amahlanganeni ya Vembe na Rivubye. Va aka kona, eN’walungwini wa Baloyi (Vanyayi) va va hlula, kutani va fuma tiko leri nga xikarhi ka Xingwedzi, Xirindzi, Vembe na Nadaje.

XIVONGO: Malenga u velekile Ncelwa (Mayeke), Muswana na Maxakadzi kutani a rhuma Ncelwa ku ya lwa ni valala, kambe mana wa Ncelwa a ku ka yena: “U nga yi, u nga ta dlawa!”, Kutani Malenga a vutisa Maxakadzi a ku: “Wena u ri yini?”, Yena a ku: “ndzi ta ya”, kutani a ya a hlula Vanyayi, a ti tekela tiko, a teka ni tinhloko ta tindlopfu. Malenga u fele a N’wampfukwe, kutani a lava ku nyika vuhosi eka Ncelwa leswi ngi a yi ri hosi. Ncelwa a chava kutani ku fuma Maxakadzi.

Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra Vatsonga[Lulamisa | edit source]

Hi ku ya hi Henri Junod va ka Maluleke, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu e ka rixaka ra vaTsonga.[1]

Vukosi[Lulamisa | edit source]

A Afrika wa dzonga va ka Maluleke i tihosi eka tindhawu leti: Xikundu, Mhinga, Muyexe, Nhlaniki, Mulamula,Nkurhi, Xigalo, Makuleke na Mulamula. A Mozambique: Ka Matsilele ku fika ka Nduna Mapai

Swikombo swa lehandle[Lulamisa | edit source]

  1. Vaka Maluleke eka Facebook

Minkombo[Lulamisa | edit source]

  1. Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19