Vuthlokovetseri bya Xitsonga
Vutlhokovetseri ku kongomisiwa eka mphofulo wa miehleketo ya xiyimo xa le henhla lowu kumekaka eka xithlokovetselo. Mutsari u tirhisa swigaririmi leswaku hungu ra yena ri twala kahle, mutsari a nga tirhisi ririmi ra masiku na masiku muhlayi u fanele ku hlaya xithlokovetseri ku kondza u kuma nhlokomhaka, hikuva minkarhi yo tala mutsari a nga tsali nhlokomhaka yo fambelana kumbe yi nga vuli leswi mutsari a vulaka swona.
Vutlhokovetseri i muxaka wun’wana wa matsalwa lowu vatlhokovetseri va tirhisaka vutshila ku tumbuluxa na ku rungula mhaka yo karhi hi ku tirhisa tithekiniki ta vutlhokovetseri. Vatlhokovetseri va boxa matitwelo ya vona hi ku tirhisa ririmi ra vutlhokovetseri leri nga boxiki mhaka hi ku kongoma kambe ri tirhisa swigaririmi. Vutlhokovetseri i mphofulo wa miehleketo, lowu heleketiwaka hi ntwiwo lowukulu wa mbilu. Mphofulo lowu wu paluxiwa hi ririmi ro khavisa ra swigaririmi laha marito ma tirhisiwaka hi ndlela ya vutlharhi ku tlhontlha miehleketo. Vutlhokovetseri i matitwelo ya munhu lawa a ma humeselaka handle hi ku tirhisa ririmi ro tumbela ku paluxa leswi nga tumbelangiki. Vutlhokovetseri i tsalwa leri nga endlaka muhlayi a tsaka, a rila a hlundzuka kumbe a hlekelela hi ku twisisa vutshila lebyi mutsari a byi tirhiseke ku humesela hungu ra yena eka vahlayi. Vutlhokovetseri byi nga phofuriwa nkarhi wun’wana hi ku vulavula kunene ku nga tsariwanga hansi. Muxaka lowu wa vutlhokovetseri wu endliwa hi vanhu lava phataka kumbe ku ndhundhuzela munhu wo karhi. Xivumbeko xa vutlhokovetseri xi hambanile ni xa matsalwa man’wana. Switlhokovetselo swi vumbiwile hi mintila na switanza.[1][2]
Tinxaka ta vuthlokovetseri
[Lulamisa | edit source]Sonete i ndzimana leyi vumbiweke hi mintila ya khume na mune eka xitlhokovetselo kumbe eka xiphato xa ariki. Baladi i xitlhokovetselo lexi nga ni kongomelo unwe, mayelana ni xivumbeko, xitlhokovetselo lexi xi tala kuva na ndzimana leyi vumbiweke hi mintila ya mune. Xirilo i xitlhokovetselo xa xivilelo. Odi i xitlhokovetselo xarixaka ra iriki yo leha kumbe xa xivumbeko xa xiphato xa ndhavuko, xitlhokovetselo xa rixaka leri xi pfumala switandza swa ndzinganiso. Allegory leyi hi Xitsonga ku nga aligori, i xithokovetselo xa ndzungulo wo leha lexi voyamelaka eka vukhongeri byo karhi kumbe lexi nga na nkucetelo wo karhi.[3]
Rheferense
[Lulamisa | edit source]Mambane, D., 2022. Mivilelo ya vatlhokovetseri va xitsonga hi ku kongomisa eka swi'na swa switlhovetselo swa xitsonga swa vantshwa (Doctoral dissertation).[1]
Thesis - Nkuna, n.v.-.pdf (univen.ac.za)
Microsoft Word - XITSONGA MIND THE GAP (POETRY) - 2020 - 03 FEBRUARY 2020.doc (education.gov.za)[3]