User:Maraduzi01/Qedani Mahlangu (1)
Qedani Dorothy Mahlangu (u velekiwe hi ti 12 Meyi 1968, eBethal, eMpumalanga[1]) na swona a a ri MEC ya Gauteng MEC ya ta Rihanyu na Nhluvuko wa Vanhu,[2] loyi a nga tshika kumbe ku chika eka xiyimo endzhaku ka loko ku humesiwe xiviko hi ombudsman wa ta rihanyu mayelana na xiyimo xa ku lova ka vavabyi lavo vabya hi nhloko va nhlayo ya 94[3][4] kasi xiviko lexi xi tlhele xi vuriwa manyala ya ta rihanyu Esidimeni hi Xinghezi ku The Life Healthcare Esidimeni Scandal.[5] Qedani u ve eka swiyimo swo hlayanyana eka mfumo wa Gauteng ku sukela hi lembe ra 2004, ku katsaku va eka xiyimo xa ku va MEC wa ta Rihanyu, laha a nga vekiwa eka xiyimo lexi exikarhi ka malembe ya 2009 - 2010[6] a tlhela a vuyiseriwa eka xiyimo lexi hi lembe ra 2014 ku fikela eka lembe ra 2017.[7]
Hambi leswi a nga tshika eka xiyimo xa ku va Xirho xa Komitinkulu na Xirho xa Palamende ya Xifundzha, Mahlangu wa ha tama a ri xirho xa Huvunkulu ya Provhinsi ya ANC eGauteng.[8]
Vutomi bya le masungulweni na career
[Lulamisa | edit source]Vutomi bya le masungulweni na dyondzo
[Lulamisa | edit source]Qedani Mahlangu u velekiwe hi ti 12 ta Meyi hi 1968 eBethal, edorobeni ra purasi eMpumalanga, Afrika Dzonga.[1] Endzhaku ka ku heta dyondzo ya xikolo ya sekondari, u ve a khwalifaya tani hi Thiicara, na swona a ya emahlweni ku dyondzela diploma ya Advanced Diploma in Economics, eUniversity of the Western Cape. Ku ya emahlweni, u ve a endla na khoso ya diploma ya le henhla ya post-graduate eLondon School of Economics na ku endla nongonoko wa economics program eWilliams College eMassachusetts, USA. U ve a nyikiwa digri ya Honours Degree in Economics yo huma eka University of the Western Cape.[2]
Caree eka swa Tipolitiki
[Lulamisa | edit source]Mahlangu u joyine nhlangano wa South African Youth Congress eka malembe ya va 1980, na swona endzhaku ka swona a tlhela a joyina ANC Youth League hi malembe ya va 1990. U ve a ya emahlweni no ya ehenhla hi swiyimo eka nhlangano wa ANC Youth League eka swiyimo swo hambana hambana, ku sukela eka marhavi ku fikela eka xiyimo xa tiko (national level). Vuxirho bya kwe eka ANC Youth League ku ya eka African National Congress hi xitalo, na swona a va Xirho xa Palamende ya tiko hi lembe ra 1998, a tirha tani hi muyimeri wa Gauteng a ri Mutshinyi (Whip) wa Gauteng eka National Council of Provinces. Endzhaku ka nhlawulo wa 1999, u ve a hlawuriwa tani hi mutshamixitulu wa Select Committee on Finance eka National Council of Provinces, xiyimo lexi u ve ka xona ku fikela hi 2004.[9]
U ve na xiavo eka switrakchara swo hlaya swa ANC eka swiyimo swo hambana hambana, ku katsa ku xa xirho xa Komitinkulu ya Xifundzha ya ANC e-Gauteng ku sukela hi lembe ra 2002. Ku sukela eka lembe ra 2003 ku fikela hi Epreli 2004 u ve a vekiwa eka xiyimo xa vakondleteri va nhlawulo eGauteng na le ka xiyimo xa tiko hinkwaro.[1][2][9]
Mahlangu u vekiwe eka ku va Constituency Contact ya le Kliptown na le Midvaal eka hofisi ya Khonsticuwensi ya ANC eka palamende ya xifundzha ku nga Gauteng Provincial Legislature.[10]
Mfumo wa Xifundzha/Provhinsi wa Gauteng
[Lulamisa | edit source]Ku va MEC wa mimfumo ya tindhawu
[Lulamisa | edit source]Mahlangu u ve a langiwa ku va Xirho xa Khanselenkulu (Member of Executive Council) hi 2004 na ku va eka photfoliyo leyintshwa ya Mimfumo ya tindhawu ku fikela hi lembe ra 2009, laha a nga va mulanguteri na muangarheli wa vamasipala va tindhawu eka provhinsi. Hi nkarhi wa yena wa ku va eka xiyimo lexi, u ve a sungula pfhumba ra "Operation Consolidate" leri a ri ri na xikongomelo xa ku antswisa matirhelo ya swa timali ta tikhansele, endzhaku ka loko mukamberinkkulu wa swa timali ku nga Auditor-General a kombise ku karhateka ka yena hi mafambiselo ya vamasipala. Mahlangu u ve aka endla xivitanelo eka vamasipala leswaku va tshika ku nyiketa vutirheli eka mindyawulo ya tiprovhinsi na ya tiko leyi yi nga haleleriku tirheyiti ya vutirheli, hi xikongomelo xa ku lawula mafambiselo ya swikelwetu eka xiyenge xa vamasipala.[11]
Mahlangu u kumeke a ri na xiavo lexi nga ri ku xinene eka ndzhavisiso wa forensiki lowu wu nga endliwa hi feme ya Pasco, leyi yi nga kuma leswaku switandi swimbirhi eMeyersdal Nature Estate swi xaviwe no xavisiwa hi mfumo wa tindhawu wa Gauteng. Hi ku landza ndzavisiso wa forensiki, ku xavisiwa no xava loku nga endliwa ku ve ka fambiselo leri nga ri ku nawini (“irregularly”).[12] Mukhomixinara wa ku tshembeka (intergrity) wa phalamende ya Gauteng loyi ku nga, Jules Browde, u ve a komberiwa hi vandla ra Democratic Alliance ku endla ndzavisiso hiku xaviwa, na swona u kume leswo nxaviso lowu nga endliwa hi MEC a wu ri nawini (“perfectly legitimate purchase”).[13]
MEC wa Nhluvukiso wa Ikhonomi
[Lulamisa | edit source]Mahlangu u ve a vekiwa eka photfoliyo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi tani hi Xirho xa Komitinkulu hi 2010 ehansi ka Premiyara (Holobyenkulu) wa Gauteng, Nomvula Mokonyane. Hi lembe ra 2012, u rhangele ku sunguriwa ka Township Enterprise Hubs in eSebokeng; eSharpville; eKagiso; eKatlehong; eWinterveld, na le Tembisa. yin'wana na yin'wana a a yi ta pfuneta hi Automotive cluster; Services cluster and Light manufacturing cluster. Ti-hub leti, endzhaku ka nkharhi ti ve ti amukeriwa hi mfumo wa provhinsi leswo ti tirhisa ntsengo wo ringana 5% eka mali ya bajete ya prokhuwamente yo ringana R10biliyoni ku xava nhundzu na vutirheli eka mabindzu ya lokixi, hi lembe ra 2015.[14][15][16]
Exikarhi ka lembe ra 2011 na 2013, Mahlangu uve a sungula fambiselo ra tilayisense ta tixebini ta swa mabyalwa ku nga Gauteng Liquor Regulations on Shebeen Licences, ihi ku sungula nawu wa ta mabyalwa eGauteng ku nga Gauteng Liquor Act,2003. ehansi ka fambiselo lerintshwa ra swinawana swa mafambiselo, tiphemiti ta tixebini xivandla xa tona a ti ta tekiwa hi tilayisense, leti a ti ta humesiwa hi Gauteng Liquor Board. Swinawana swa mafambiselo (regulations) a swi ri na swikongelo swo tshimbisa ku xavisiwa ka mabyalwa hi Tisonto na tiholideyi va vugandzeri, na ku tshimbisa leswaku ku nga vi na tixebini kumbe tithavheni leti nga le kusuhani na swikolo eka mpfhuka wa 500 wa timitara ku suhani na swikolo kumbe tindhawu ta vugandzeri.[17][18] Tiregulexini ti ve tiamukeriwa hi vanhu vo tala eka xichava, hambi leswi vanhu van'wana lava khumbekaka va nga tiamukelangiku va vula leswo swi ta tika ku fambisa timhaka hi ku landza tiregulexini leti 9difficulty in enforcement).[19] Endzhaku ka nkarhi swin'wana leswi a swi ri eka tiregulexini swi ve swi humesiwa, leswi nga humesiwa a swi katsa ku xavisiwa ka mabyalwa hi Tisonto.[20]
Mahlangu u ve a hlongola mutshamixitulu wa bodo, Prince Mofojane hi lembe ra 2012 loko swirho swa bodo, swi kwetlembetana na xiboho xa MEC leswo bodo a yi fanele yi suka eka tihofisi ta yona leti a a ti ri Bramley, en'walungu wa Joni, leswo ti ya tirhela eka tihofisi tintshwa ta Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi leti a a ti ri exikarhi ka doroba ra Joni (Johannesburg City Centre).[21][22] Swirho swa bodo swi ve swi yisa mhaka leyi eka Supreme Court of Appeals South Africa na swona swi ve swi humelela ekhoto hi ti 27 ta Meyi 2013. Khoto yi ve yi kuma leswaku, MEC u teke xiboho hi ku va na xikongomelo xo ka xi nga lulamangi xa le tlhelo, ku tshimbisa bodo leswo yi suka eka tihofisi ta yona, ku ya eka muako lowu n'winyi wa wona ku nga ndzhawulo, nakambe, khoto yi ve yi humesa xiboho xa leswaku xiboho xa Mahlangu xa ku tshikisa swirho hinkwaswo swa bodo a xi nga ri nawini, hikokwalaho, xiboho xa MEC xi ve xi susiwa xi phaheriwela etlhelo hikuva khoto yi vule leswo MEC a a endlile nchumu lowu nga ri ku lowunene".[23]
MEC wa Nhluvukiso wa Infrastrakchara
[Lulamisa | edit source]Hi lembe ra 2014, Premiyara Nomvula Mokonyane, MEC wa swa timali Mandla Nkomfe na wa infrastrakchara ku nga Qedani Mahlangu, va ve va kumeka va nga ri na nandzu, xiboho lexi nga humesiwa hi va komiti ya palamende ya Gauteng ya privileges and ethics standing endzhaku ka loko khomixini ya vutshembeki ku (integrity commission) yi endle ndzavisiso hi vukungundzwana eka swa ntirhisomali leswi a va pumbiwa swona. Kambe Mahlangu u nyikiwe xileriso xa leswo a hakela ntsengo wa R7309 hikuva a tirhise karata ya swikweleti ya mfumo ku tixavela swilo swa yena n'winyi hi nkarhi lowu a a endzele tiko Istanbul, Turkey, during a visit in 2013.[24][25]
2014 - 2017
[Lulamisa | edit source]From January 2010 to the end of the 2014/15 financial year, the provincial department of health paid out about R544 million in damages and settlements relating to medical negligence cases. Mahlangu was instructed by Premier Makhura to look at a different mechanism of addressing medical negligence cases besides the court processes where the department had lost approximately 168 cases in the same period.[26] Some of the medical negligence cases include, Security guards turning away patients from the clinics, leading to at least two deaths in 2015,[27] and severe brain damage with cerebral palsy, suffered by a baby boy where hospital staff allegedly failing to properly monitor him after birth in 2007.[28]
References
[Lulamisa | edit source]- 1 2 3 "Qedani Mahlangu - e-Government & ICT Summit 2015". www.e-govsummit.gauteng.gov.za (in en-gb). Retrieved 2017-03-10.
- 1 2 3 "GAUTENG ONLINE - Your Government - at the click of a button". www.gautengonline.gov.za. Retrieved 2017-02-16.
- ↑ "Who Is Qedani Mahlangu, The Gauteng MEC Who Resigned Over The Life Esidimeni Scandal?". Huffington Post South Africa. Retrieved 2017-02-16.
- ↑ Makgoba, Malegapuru. "NO GUNS: 143+ SILENT DEATHS AND STILL COUNTING". www.ohsc.org.za. HEALTH OMBUD - The Office of Health Standards Compliance (OHSC). Retrieved 16 February 2017.
- ↑ "How The Hell Did 94 Psychiatric Patients Die? The Life Esidimeni Deaths Explained.". Huffington Post South Africa. Retrieved 2017-02-16.
- ↑ "Annual Report 2009-2010". www.health.gpg.gov.za. Gauteng Department of Health. Retrieved 16 February 2017.
- ↑ "Annual Report 2015-2016". www.health.gpg.gov.za. Gauteng Department of Health. Retrieved 16 February 2017.
- ↑ Empty citation (help)
- 1 2 "New Health MECs". Health-e. 2009-05-13. Retrieved 2017-03-24.
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)
[[Category:Living people]]