Tingwenya

Xifaniso xa ngwenya

Ngwenya i xiharhi lexikulu xa le matini lexi nghenaka eka ndyangu wa crocodylida. Yi fana swinene ni xiharhi xa alligator ni caiman kambe yi hambana hi xivumbeko ni tindhawu leti yi tshamaka eka tona. Ngwenya i xiharhi lexi hanyaka hi ku titimela ka miri, yi na ncila wo leha lowu nga ni matimba , nhlonghe yo tiya leyi nga ni makwati , ni milomu leyi nga na meno yo kariha swinene. Yi nghenela eka ntlawa wa crocodilia , lowu nga kona ku sukela emalembeniya timiliyoni , ku sukela nkarhi wa tidayinaso.Draft page 1

Tingwenya ti kumeka ngopfu eka tindhawu ta ku hisa ta Afrika , Asia , America ni Australia. Yinwana leyi tivekaka ngopfu i ngwenya ya nayili(nile crocodile) , leyi kumekaka emilambyeni leyi nga ehansi ka Sahara. Yinwana i ngwenya ya mati ya munyu (saltwater crocodile) , leyi nga yona xiharhi xa le matini lexikulu swinene emisaveni naswona yi tshama emilambyeni ni ke lwandle ra le Asia Dzongeni , ni Australia. Ngwenya i xiharhi lexi dyaka nyama , yi dya tinhlampfi , tinyenyana ni swiharhi swinwana , yi tirhisa milomu ya yona ya matimba ku khoma na ku dlaya leswi yi dyaka.

Tingwenya ti na nkoka eka mbango hikuva i vadyi va le henhla. Ti pfuna ku hlayisa ku ringanela ka swiharhi leswi hanyaka ematini ni etlhelo ka milambu . Hambileswi tingwenya ti langutekaka ti tiya , tinwana ta tixaka ta tona ti le khombyeni hikwalaho ka ku lovisiwa ka tindhawu ta tona ni ku lovisiwa hi vanhu , leswi endlaka leswaka ku va ni matshalatshala ya ku ti sirhelela ematikweni yo hambana.