Nkwama

Swikhwama swa maphepha leswi nga ni swikhomo

Nkwama, lowu tlhelaka wu tiviwa hi xifundzha tanihi saka, i xitirhisiwa lexi tolovelekeke hi xivumbeko xa khontheni xa floppy, hi ntolovelo xi endliwa hi lapi, dzovo, nsengele, phepha kumbe pulasitiki. Ku tirhisiwa ka minkwama ku ve kona emahlweni ka matimu lama rhekhodiweke, laha minkwama yo sungula a ku ri ku leha ka dzovo ra swiharhi, khotoni, kumbe tifibre ta swimilana leti lukiweke, leti hlanganisiweke emakumu ivi ti tiyisiwa hi xivumbeko xexo hi tintambhu ta nchumu lowu fanaka. Minkwama yi nga tirhisiwa ku rhwala swilo swo fana ni swilo swa munhu hi xiyexe, swilo swo xava, switirho ni swin’wana. Tiva na swivumbeko swohambanahambana na vukulu, hakanyingi ti hlomisiwile hi swikhomo kumbe furu leswaku swi olova ku khoma.

Minkwama yi ve ya nkoka eku antswiseni ka nhluvuko wa vanhu, tanihi leswi yi pfumelelaka vanhu ku hlengeleta ni ku rhwala swilo leswi khomekaka hi ku olova, swo tanihi mihandzu kumbe tindzoho ta swakudya, kasi yi tlhela yi va pfumelela ku rhwala swilo swo tala emavokweni ya vona.

Rito ra Xinghezi kumbexana ri huma eka rito ra Xinorse baggi, ku suka eka bʰak ya Xiproto-Indo-European leri hlanganisiweke nakambe, kambe ri tlhela ri ringanisiwa na Welsh baich (ndzhwalo, xirhundzu), na Xigriki Τσιαντουλίτσα ( Chandulícha, ndzhwalo).

Swikhwama swa maphepha leswi lahliwaka swo xaveka na swikhwama swa plastiki swo xava swi tolovelekile swinene, swihambana hi vukulu na ku tiya eka bindzu ra vuxavisi tani hi ku olova eka vaxavi, naswona switala ku phakeriwa hi vhengele mahala kumbe hi mali yitsongo. Vaxavi va nga ha tlhela va teka nkwama wa vona wo xava leswaku va wu tirhisa eswitolo.