Mhisi
timhisi i ndyangu wa vuntlhanu lowutsongo eka ntlawa wa Carnivora naswona hi wun'wana wa mindyangu leyitsongo swinene eka ntlawa wa ti Mammalia.[1] Ku nga khathariseki ku hambana ka swona loku nga nyawuriki, timhisi i swiaki swo hlawuleka naswona swa nkoka eka mafambiselo yo tala ya ikholoji ya le Afrika.
Hambi leswi phylogenetically yi nga ekusuhi na felines na viverrids, ti mhisi ti fana na canids hi matikhomelo Hi xivumbeko eka swiaki swo hlaya hikwalaho ka ku hlangana ka hundzuluko: ti hyena na ti mbyana a ti tshami, i vahloti lava nga riki va mirhi, lava khomaka swiharhi hi meno ya tona ematshan'wini ya minwala. havumbirhi bya swona swi dya swakudya hi ku hatlisa naswona va nga swi hlayisa, naswona milenge ya swona leyi nga ni minwala leyikulu, leyi nga tiyangiki, yi lulamele ku tsutsuma ni ku jika-jika hi rivilo lerikulu. Hambi swi ri tano, ku basisa ka timfenhe, ku fungha, maendlelo ya ku hlanta, ku hlangana, na mahanyelo ya vatswari swi fambisana na mahanyelo ya timfenhe tin'wana.
Timhisi ti humelela swinene eka mintsheketo ni mintsheketo ya mindhavuko ya vanhu leyi hanyaka etlhelo ka tona. Hi ntolovelo timhisi ti langutiwa tanihi leti chavisaka naswona ti faneleka hiku delela. Eka mindhavuko yin’wana, ku ehleketiwa leswaku timhisi ti kucetela mimoya ya vanhu, ti phanga masirha ni ku yiva swifuwo ni vana. Mindhavuko yin’wana yi va hlanganisa ni vuloyi, va tirhisa swirho swa miri wa tona eka vutshunguri bya ndhavuko .