Jump to content

Matsavu

Kusuka e Wikipedia

Ma9tsavu i swiphemu leswi dyiwaka swa swimilana leswi dyiwaka hi vanhu kumbe swiharhi swin'wana tanihi swakudya . Nhlamuselo leyi yo sungula ya ha tirhisiwa ko tala, naswona yi tirhisiwa eka swimilana hi ku angarhela ka swona ku kombetela eka swilo hinkwaswo swa swimilana leswi dyiwaka hi vanhu na swiharhi, ku katsa na swona swiluva, mihandzu, swirhabyani, matluka, timintsu, na mbewu . Nhlamuselo yin’wana yi tirhisiwa hi ndlela yo karhi hi ku tihlawulela, hakanyingi hi ndhavuko wa swakudya na ndhavuko; swi nga ha katsa mihandzu hinkwayo leyi nandzihaka yo fana na matamatisi ni xikwavava, swiluva swo fana na broccoli, ni mbewu yo fana na ti- pulse, kambe yi nga katsi swakudya leswi humaka eka swimilana swin’wana leswi nga mihandzu, swiluva, tinyawa, ni mavele ya cereal 5

Ekusunguleni, matsavu aya kumeka e nhoveni hi vahloti-vahlengeleti naswona yisungule ku byariwa eka tindzhawu to hlaya ta misava, hi nkarhi ya55 10,000 BC ku ya eka 7,000 BC, loko ku tumbulixiwa ndlela leyintshwa ya vutomi bya vurimi . Eku sunguleni, swimilana leswi milaka laha tikweni a swi byariwa, kambe loko nkarhi wu ri karhi wu famba, mabindzu a ma tisa swibyariwa leswi tolovelekeke ni leswi nga tolovelekangiki leswi humaka etindhawini tin’wana leswaku swi engetela eka tinxaka ta le kaya. masiku lawa, miroho yotala yibyariwa emisaveni hinkwayo tani hileswi maxelo ya pfumelaka, naswona swibyariwa swinga byariwa eka tindzhawu leti sirhelelekeke eka tindzhawu letinga ringanelangiki ngopfu. China hi rona mubyari na mutshoveri lonkulu wa matsavu, naswona ku vuxavi bya misava hinkwayo ka switirhisiwa swa vurimi swi pfumelela vaxavi ku xava miroho leyi byariweke ematikweni ya le kule. Xikalo vutumbuluxi xahambana kusuka eka van’wamapurasi lava tihanyisaka lava phakelaka swilaveko swa mindyangu ya vona eka swakudya, kuya eka mabindzu ya swavurimi lawa yanga na ti acreages letikulu ngopfu ta swibyariwa swa vutumbuluxi byin’we. Kuya hi muxaka wa matsavu leyi khumbekaka, ku tshovela swibyariwa swilandzeriwa hiku ringanisa, ku hlayisa na ku lulamisiwa naku xavisiwa.

66Matsavu yanga dyiwa yanga swekiwanga kumbe yi swekiwile naswona yana xiave xa nkoka eka swakudya swa vanhu, ngopfu ngopfu yina mafurha yale hansi na ti carbohydrates, kambe yale henhla hi ti vitamins, ti minerali na fibre ya swakudya* . Vativi vo tala va swakudya va khutaza vanhuleswaku va dya mihandzu ni matsavu yo tala, hakanyingi ku bumabumeriwa leswaku va dya swiphemu swa ntlhanu kumbe ku tlula hi siku6*